Về trang chủ


16/11/2018

Rác thải biển – cần bao nhiêu năm để phân hủy chúng trong lòng Đại dương?

Rac thai bien 1

Cuộc sống thường nhật đôi khi làm cho con người quá bận rộn, nhiều lúc không có thời gian để chăm sóc bản thân. Các dịch vụ ăn uống nhanh ngày càng phát triển, việc chi tiêu cũng vì thế mà dễ dàng hơn. Chỉ mất vài phút để uống một cốc nước hay chai nước suối nhưng phải mất đến hàng trăm năm thì vỏ của chúng mới đủ thời gian để phân hủy. Tùy từng loại rác thải biển sẽ cho thời gian khác nhau để chúng phân hủy hoàn toàn trong lòng đại dương nhiều hay ít.

 Có thể dễ dàng nhận thấy rằng trên trái đất có bao nhiêu loại rác thải thì trong lòng đại dương cũng có bấy nhiêu loại rác thải đó. Từ những cái nhỏ nhặt nhất như đầu lọc thuốc lá, tới những loại to hơn như lốp ô tô, thùng xốp, thùng phuy nhựa... đều có cả. Một trong số rác thải đó may mắn được thu dọn nếu chúng dạt vào những bờ biển có nhân viên thu dọn rác hằng ngày nhưng lượng rác thải còn lại sẽ chu du trong lòng đại dương dưới tác động của sóng và dòng chảy biển. 

 
Dựa theo nguồn số liệu nghiên cứu của Cục Đại dương và khí quyển quốc gia - NOAA (National Oceanic and Atmospheric Administration) đã công bố. Infographic sau cho bạn thấy thời gian để phân hủy các chất rác thải ở biển phải mất từ vài ngày cho đến hàng trăm năm, thậm chí có những vật chất thải ở biển phải mất đến cả triệu năm như chai thủy tinh.
 
Rác thải ở biển hiện nay ngày càng gia tăng cả số lượng và chất liệu, ngắn thì vài tuần mới phân hủy hết nhưng cũng có nhiều loại mất cả triệu năm để phân hủy. Ở Việt Nam hiện nay, nhiều khu vực ven biển quy hoạch khu vực đổ rác thải chưa phù hợp với người dân, ngay cả những địa điểm du lịch, lượng thùng rác cũng không đáp ứng dẫn đến người dân xả thải bừa bãi. Thêm vào đó là các tàu, thuyền, thuyền thúng của ngư dân nhỏ lẻ hầu như không được trang bị thùng rác dẫn đến người dân xả thẳng ra biển luôn. Và nguy cơ ô nhiễm biển ngày càng tăng. Có chăng nên bắt buộc các tàu thuyền đều phải trang bị thùng đựng rác thì mới được ra biển?
 
Nghiên cứu gần đây phát hiện trong dạ dày của sinh vật biển ở độ sâu 11 km có thành phần nhựa đã cho thấy mức độ của vấn đề ô nhiễm biển. Ô nhiễm biển ngày càng tăng thì nguy cơ sinh tồn của các loài sinh vật biển ngày càng giảm. Gần đây nhất, người ta đã phát hiện tại phía nam Thái Lan, một con cá voi cố nôn ra những túi nhựa nó đã nuốt và cuối cùng nó đã chết do nuốt đến 80 túi nhựa (khoảng 8 kg nhựa). Điều đáng buồn là trong bụng con cá voi này có chứa vỏ mỳ gói “Bún giò heo” của Việt Nam như hình dưới. 
 

Rac thai bien 2
 Vỏ mỳ gói bằng nhựa phục hồi từ cá voi đã chết (Ảnh: Prim Chuwiruch/Bloomberg)
 
Hiểu rõ những ảnh hưởng do ô nhiễm môi trường. Bộ Tài Nguyên và Môi trường đã phát động các phong trào như “Chống rác thải nhựa”, “Hành động để giảm thiểu ô nhiễm nhựa và ni lông” và cuộc thi "Nâng cao nhận thức, giảm thiểu rác thải nhựa từ hành vi của mỗi con người". Bộ cũng đã tiên phong thực hiện phong trào từ tháng 6 năm 2018 với chủ trương dùng bình nước lọc loại lớn và cốc thủy tinh, cốc sứ thay thế cho chai nước nhựa, cốc nhựa dùng một lần tại các cuộc hội nghị, hội thảo do các đơn vị thuộc Bộ tổ chức.
Trên thế giới, các nước phát triển và các tổ chức phi chính phủ cũng đã có nhiều chương trình và hành động nhằm ngăn chặn, giảm thiểu rác thải ra môi trường biển. Nhiều sáng kiến thu gom rác thải ngay từ các nguồn sông, kênh, rạch và cả trên biển. Tuy nhiên lượng rác thải vẫn không ngừng tăng lên hằng năm. Tháng 12 năm 2017, Hội đồng Môi trường Liên Hợp Quốc (UN Environment Assembly) cũng đã thông qua một mục tiêu toàn cầu để ngăn chặn việc xả thải nhựa ra biển. Hy vọng sự chung tay của các nước sẽ góp phần cho đại dương ngày một trong sạch và không rác thải nhựa.

Vậy làm thế nào để giảm thiểu rác thải?
Đôi khi bạn vất một đầu lọc thuốc lá bừa bãi bạn nghĩ nó nhỏ vậy sẽ không ảnh hưởng tới môi trường, nhưng hành động đó của bạn đã hủy hoại môi trường rất nhiều. Di sản của chúng ta để lại cho thế hệ sau chính là môi trường, vì vậy chúng ta phải hành động ngay từ bây giờ. Việc làm sạch và giữ cho môi trường trong sạch ai cũng có thể đóng góp bằng nhiều cách. Chỉ cần thực hiện những thao tác rất đơn giản như:
- Chuyển đổi thói quen sử dụng những chai đựng nước bằng nhựa, cốc nhựa sang những bình, cốc chuyên dụng dùng được nhiều lần.
- Hạn chế sử dụng đồ nhựa như những thìa nhựa, vòi uống bằng nhựa.
- Phân loại rác thải tái chế được, hạn chế xả thải bừa bãi.
- Góp phần dọn dẹp rác thải trên bãi biển và dọc sông.
- Thay túi nhựa bằng túi sử dụng được nhiều lần.
- Sử dụng cốc đựng nước cá nhân khi mua đồ uống tại các của hàng, vừa giảm thiểu ô nhiễm vừa giảm giá thành.
- Tuyên truyền người thân, bạn bè, đồng nghiệp cùng chung tay giảm thiểu đồ dùng bằng nhựa.
Bên cạnh đó, nhà nước cũng cần có những quy định bắt buộc đối với các nhà sản xuất các vật liệu có sử dụng đồ nhựa có trách nhiệm với chúng bằng cách tăng phí và thuế đối với các loại nhựa gây ô nhiễm. Tăng cường năng cao quản lý chất thải. Xây dựng bản đồ giám sát và cảnh báo ô nhiễm nhựa và thực hiện mục tiêu toàn cầu để ngăn chặn, phòng ngừa việc xả thải nhựa ra biển.
 
Trần Đức Trứ - Viện nghiên cứu biển và hải đảo
Tổng cục Biển và Hải đảo Việt Nam