Về trang chủ


31/07/2019

Ô nhiễm rác thải nhựa đại dương gây hại tới vi khuẩn sản xuất ô xy

Lượng ô xy bao quanh trái đất chúng ta chủ yếu được cung cấp từ các loài thực vật, nhất là cây xanh. Ngoài ra, một số loài động vật sống trong biển như vi khuẩn cũng có khả năng cung cấp ô xy. Trong đại dương rộng lớn, có hàng nghìn hàng vạn động vật khác nhau đang sinh sống và môi trường sống của chúng đang bị đe dọa bởi rác thải nhựa do con người thải ra. Trong số đó có cả những loại vi khuẩn chuyên sản xuất và cung cấp ô xy cho chúng ta thở hàng ngày.

Nguồn cung cấp ô xy vào bầu khí quyển
 
Như chúng ta đã được biết, cây xanh chính là lá phổi xanh của trái đất chúng ta. Các loài thực vật kể cả trên cạn lẫn dưới biển đều có chức năng sản xuất ô xy ra môi trường. Nếu chúng ta hình dung lượng ô xy trên mỗi đơn vị ki lô mét vuông ở đất liền và biển là như nhau thì đại dương cung cấp ô xy chiếm chủ yếu (71%). Trong môi trường biển, các loài thực vật nhỏ bé như tảo biển chiếm chủ yếu và chúng được gọi là thực vật phù du - một loài sống gần bề mặt nước và chịu tác động trôi nổi theo dòng chảy biển. Cũng giống như tất cả các loại thực vật, chúng cũng quang hợp, tức là chúng sử dụng ánh sáng mặt trời và carbon dioxide để làm thức ăn. Trong quá trình quang hợp, thực vật phù du giải phóng ô xy vào nước. Các nhà khoa học tin rằng thực vật phù du đóng góp từ 50 đến 85 phần trăm ô xy trong bầu khí quyển trái đất [1]. Thực vật phù du thường nở hoa vào mùa xuân khi có nhiều ánh sáng và chất dinh dưỡng. Thực vật phù du có nhiều nhất ở vùng nước lạnh, nơi có nhiều chất dinh dưỡng.
 
Ô nhiễm rác thải nhựa đại dương gây hại tới vi khuẩn sản xuất ô xy 1
Thực vật phù du [2]
 
Thực vật phù du như loài tảo có ba loại phổ biến đó là tảo đỏ, tảo xanh và tảo nâu. Loại tảo phong phú nhất là tảo nâu, với hơn 5.000 loài (không phải tất cả đều có màu nâu). Tảo đỏ có hơn 2.000 loài và sống ở nơi ánh sáng mờ, ở vùng nước sâu hơn, chủ yếu ở vùng nước ôn đới và nhiệt đới. Tảo xanh phổ biến hơn trên đất liền và trong các hệ thống nước ngọt, nhưng ít phổ biến nhất trong đại dương nơi có khoảng 800 loài được biết là tồn tại [3].
 
Nhựa, một phát minh lớn của nhân loại. Nhựa mang lại nhiều tiện ích trong cuộc sống, sản phẩm từ nhựa hiện diện ở khắp nơi trên thế giới. Các sản phẩm ra đời luôn luôn có dính dáng đến thành phần nhựa. Công nghệ ngày nay cho phép sản xuất các sản phẩm từ nhựa với mọi hình dạng, kích thước khác nhau và có độ bền cao. Chính vì sản phẩm nhựa rẻ và tiện dụng nên ngày càng có nhiều loại đồ dùng nhựa dùng một lần. Một khi bị thải ra môi trường, phần lớn đích đến của rác thải nhựa chính là đại dương. Trong môi trường biển, nhựa trôi nổi từ nơi này đến nơi khác, một phần dưới tác động của ánh sáng và sóng biển, chúng bị phân mảnh thành các mảnh vụn khác nhau và cuối cùng trở thành các hạt vi nhựa. Những công bố của các nhà khoa học đã cho thấy vi nhựa và mảnh vụn nhựa có trong dạ dày của hầu hết các loài sinh vật biển như cá, chim biển và rùa biển. Ngoài ra các sản phẩm từ rác thải nhựa đại dương có vai trò như những cái bẫy trong lòng đại dương. Nhiều loài động vật biển bị mắc kẹt trong các lưới ngư cụ cũ, túi nylon, hay vòng cổ chai,.....
 
Rác thải nhựa làm cho vi khuẩn sản xuất ít ô xy hơn
 
Nghiên cứu gần đây của tiến sỹ Sasha Tetu thuộc nhóm nghiên cứu đến từ trường Đại học Macquarie đã nghiên cứu hai chủng vi khuẩn Prochlorococcus từ các độ sâu khác nhau với các hóa chất mà chúng đã chiết xuất từ túi nhựa và nhựa PVC. Họ phát hiện ra rằng sự tiếp xúc này làm giảm đáng kể sự phát triển và chức năng của vi khuẩn so với vi khuẩn đối chứng. Quan trọng nhất là các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng vi khuẩn mà chúng tiếp xúc với hóa chất nhựa tạo ra lượng ô xy thấp hơn vi khuẩn đối chứng. Đồng thời Sasha Tetu cũng nhấn mạnh, dữ liệu của họ cho thấy ô nhiễm nhựa có thể có tác động lan rộng đến hệ sinh thái và vượt ra ngoài các tác động đã biết đối với các sinh vật vĩ mô như chim biển và rùa biển [4].
 
Mười phần trăm ô xy chúng ta hít thở đến từ chỉ một loại vi khuẩn trong đại dương [5]. Bây giờ các thử nghiệm trong phòng thí nghiệm đã chỉ ra rằng những vi khuẩn này dễ bị ô nhiễm nhựa, ô nhiễm rác thải nhựa đại dương trên thế giới đang ảnh hưởng tiêu cực đến ô xy mà các vi khuẩn này tạo ra. 
 
Ô nhiễm rác thải nhựa đại dương gây hại tới vi khuẩn sản xuất ô xy 2
Nhỏ nhưng hùng mạnh: Mười phần trăm ô xy chúng ta thở đến từ chỉ một loại vi khuẩn trong đại dương, Prochlorococcus [6].
 
Thực vật sống trên cạn và trong môi trường đại dương, sông, suối, hồ là vô cùng quan trọng đối với chúng ta. Cây trồng trên đất cung cấp cho chúng ta và các động vật về nhu cầu thực phẩm, vật dụng, nguyên liệu thô như gỗ và sợi để làm vải và giấy. Cây trồng có vai trò bảo vệ đất khỏi xói mòn với bộ rễ của chúng, cung cấp vẻ đẹp và bóng mát vào một ngày nóng và sản xuất ô xy cho chúng ta. Bên cạnh đó, thực vật biển cũng được sử dụng làm thực phẩm, nhưng chúng ta thường quên mất vai trò của chúng vì chúng quá nhỏ và khó nhìn thấy. Nhưng hãy nhớ rằng, mỗi khi bạn thức dậy vào buổi sáng, vươn vai và mở rộng với cái ngáp buổi sáng, thì nên nhớ rằng hơi thở không khí trong lành mà bạn nhận được là do phần lớn của loài tảo bé nhỏ tạo ra. Nếu chúng ta giết chúng bằng cách gây ô nhiễm đại dương tức là chúng ta cũng đang giết chết huyết mạch sống của chính mình.
 
Ô nhiễm rác thải nhựa đại dương gây hại tới vi khuẩn sản xuất ô xy 3
Rác thải nhựa đại dương sẽ gây hại tới vi khuẩn cung cấp ô xy [7]
 
Ngày nay, bài học về khai thác gỗ quá mức trong rừng ở nhiều quốc gia đã cho thấy những hậu quả nghiêm trọng khi thiếu cây xanh ở trên rừng núi dẫn đến các hiện tượng như xói lở, ngập lụt và gây hậu quả nghiêm trọng về người và kinh tế. Biển và đại dương của chúng ta cũng vậy, biển đang ngày càng bị ô nhiễm và nhất là ô nhiễm nhựa. Ảnh hưởng của ô nhiễm nhựa tới các loài thực vật biển và một số loài vi khuẩn có chức năng cung cấp ô xy là không hề nhỏ. Vì vậy, mỗi cá nhân cần chung tay, chung sức bảo vệ môi trường bằng những hành động nhỏ và thiết thực như giảm thiểu sử dụng đồ nhựa dùng một lần, tăng cường thay thế các sản phẩm nhựa bằng cách sử dụng các sản phẩm thân thiện với môi trường.
Cứ mười hơi thở thì có một hơi thở được cung cấp ô xy từ vi khuẩn ở biển tạo ra. Nói không với rác thải nhựa chính là cách giữ không khí trong lành đối với môi trường và hơi thở của chúng ta.

Tài liệu tham khảo
 
1.https://earthsky.org/earth/how-much-do-oceans-add-to-worlds-oxygen?fbclid=IwAR3m-LL9coT1gZw7x36lyk5bwfQ0OYuz2HQy7xlsP3knneDnZwGIJ9w89OE
2. https://www.nefsc.noaa.gov/press_release/pr2018/features/plankton-satellites/
3.http://www.ecology.com/2011/09/12/important-organism/?fbclid=IwAR0j2P_0iceT12a6r3ac81Zo4JZb2PuB7rET2Ndih0j2Dr3_tur5t9-YdVs
4. Tetu, Sasha G., et al. "Plastic leachates impair growth and oxygen production in Prochlorococcus, the ocean’s most abundant photosynthetic bacteria." Communications biology 2.1 (2019): 184.
5. https://www.eurekalert.org/pub_releases/2019-05/mu-inj051219.php
6. https://lighthouse.mq.edu.au/article/june/Ocean-plastics-could-be-killing-oxygen-making-bacteria,-research-finds
7. https://www.iflscience.com/environment/plastic-pollution-in-the-ocean-affects-the-oxygen-we-breathe/

Trần Đức Trứ - Viện nghiên cứu biển và hải đảo

Tổng cục Biển và Hải đảo Việt Nam.

 

 

Các bản tin cũ hơn